Coraz częstsze wykorzystywanie osadów ściekowych jako nawozu w rolnictwie, choć wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym, niesie również nowe zagrożenia. Wraz ze składnikami odżywczymi do gleby trafiają bowiem antybiotyki oraz PFAS (związki per- i polifluoroalkilowe) – wyjątkowo trwałe zanieczyszczenia, które kumulują się w środowisku i oddziałują na organizmy żywe. Najnowsze doniesienia naukowe sugerują, że PFAS mogą sprzyjać rozprzestrzenianiu się genów oporności na antybiotyki (ARG), jednak do tej pory wykazano to wyłącznie w czystych kulturach bakteryjnych w warunkach laboratoryjnych. Co istotne, pierwsze takie doniesienie pojawiło się dopiero w maju 2023 roku.
Projekt IMPRESS idzie o krok dalej – po raz pierwszy na świecie zjawisko to zbadane zostanie w środowisku rolniczym, w glebach nawożonych osadami ściekowymi. Naukowcy sprawdzą, w jaki sposób PFAS obecne w osadach ściekowych wpływają na mikrobiom glebowy, tempo rozkładu antybiotyków oraz rozwój antybiotykoodporności.
Wyniki projektu IMPRESS dostarczą kluczowych danych dla oceny ryzyka środowiskowego związanego ze stosowaniem osadów ściekowych w rolnictwie i będą miały istotne znaczenie dla ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i ekosystemów glebowych. Badania wpisują się w podejście One Health, podkreślając ścisłe powiązania między jakością środowiska, bezpieczeństwem żywności i zdrowiem publicznym – zaznacza prof. Magdalena Urbaniak
W projekcie wykorzystane zostaną najnowocześniejsze metody badawcze, w tym chromatografia i spektrometria mas, sekwencjonowanie DNA oraz analiza ekspresji genów antybiotykoodporności, co pozwoli szczegółowo prześledzić zależności między chemią środowiska a funkcjonowaniem mikroorganizmów glebowych. Dzięki zaawansowanej i zintegrowanej analizie zależności pomiędzy mikrobiomem, rezystomem i zanieczyszczeniami, możliwe będzie wskazanie mechanizmów, poprzez które PFAS mogą zwiększać ryzyko rozwoju antybiotykooporności.
Jesteśmy bardzo dumni z uzyskania finansowania na realizację tak interdyscyplinarnego i niezwykle aktualnego projektu – podkreśla kierownik projektu, prof. Magdalena Urbaniak. – Jest to szczególnie istotne w dobie gwałtownie narastającej antybiotykooporności oraz postępującego zanieczyszczenia środowiska licznymi związkami chemicznymi, których wzajemne oddziaływania oraz wpływ na nabywanie i rozprzestrzenianie się antybiotykooporności wciąż pozostają w dużej mierze niepoznane. Naszym celem jest odpowiedź na te kluczowe pytania dotyczącenie tylko zdrowia gleb, ale przede wszystkim bezpieczeństwa środowiskowego a tym samym zdrowia człowieka
Materiały: dr hab. Magdalena Urbaniak prof. UŁ (Katedra UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Redakcja i grafika: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
