Naukowiec uczestniczył w panelu pt. „Biochemia obcego życia oraz co z niej wynika”, zorganizowanym przez Polskie Towarzystwo Astrobiologiczne. W dyskusji udział wzięli także pisarz Istvan Vizvary oraz popularyzator nauki Mateusz Wielgosz.
Tematyka panelu obejmowała m.in. alternatywne biochemie, astrobiologię, możliwość istnienia organizmów opartych na chemii innej niż ziemska, a także naukowe i filozoficzne konsekwencje potencjalnego odkrycia życia pozaziemskiego.
Spotkanie stanowiło próbę odpowiedzi na jedno z najważniejszych pytań współczesnej nauki: czy życie we Wszechświecie musi wyglądać tak samo jak na Ziemi?
Jak zaznacza dr hab. Michał Ponczek:
„Zwracaliśmy uwagę w trakcie dyskusji, że nasza obecna wiedza biologiczna oparta jest na pojedynczym przykładzie życia ziemskiego, wykorzystującego chemię węgla i wodę jako rozpuszczalnik. Współczesna astrobiologia skłania jednak do rozważania szerszego spektrum możliwości, obejmujących odmienne środowiska planetarne oraz alternatywne rozwiązania biochemiczne.
Szczególnie interesujące, z punktu widzenia biochemika, jest pytanie nie tyle o to, z jakich głównych pierwiastków mogłoby być zbudowane życie, ile o to, jakie mechanizmy umożliwiają materii magazynowanie informacji, podleganie ewolucji i emergencję coraz bardziej złożonych struktur. Poszukiwanie życia pozaziemskiego wymaga zatem otwartości na formy biologii znacząco różniące się od tych znanych z Ziemi.
Nawet jeśli nigdy nie odkryjemy organizmów opartych na biochemii alternatywnej, samo stawianie takich pytań pomaga lepiej zrozumieć naturę życia oraz miejsce człowieka we Wszechświecie. Gdyby życie pozaziemskie, nawet proste, zostało potwierdzone, byłoby to jedno z najważniejszych odkryć w historii nauki, zmuszając nas do ponownego przemyślenia definicji życia i naszej zakładanej wyjątkowości w kosmicznej skali”.
O kongresie
Kongres Futurologiczny jest coroczną konferencją kulturalno-naukową organizowaną przez Polską Fundację Fantastyki Naukowej we współpracy z Krakowskim Biurem Festiwalowym oraz Wydawnictwem IX. Wydarzenie, nawiązując nazwą do słynnego opowiadania Stanisława Lema, stanowi interdyscyplinarne forum wymiany poglądów, które w duchu dzieł oraz myśli filozoficznej tego krakowskiego pisarza integruje twórców kultury z reprezentantami nurtu akademickiego. Przestrzeń podjętego dyskursu określa problematyka będąca przedmiotem studiów nad przyszłością oraz związane z nią elementy występujące w popkulturze. Budując na takim gruncie pomost pomiędzy wyobraźnią a nauką, konferencja sprzyja ich wzajemnych inspiracjom i umacnia fundament dla dalszego rozwoju polskiej literatury science fiction.
Dr hab. Michał Ponczek - biochemik, biolog strukturalny i bioinformatyk, adiunkt w Katedrze Biochemii Ogólnej (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego). Bada ewolucję, strukturę i funkcję białek układu krzepnięcia, traktując je nie jako statyczne obiekty, lecz układy dynamiczne, w których funkcja wyłania się z ruchu, relacji i kontekstu. Integruje bioinformatykę, modelowanie molekularne i Cryo-EM, łącząc poziom molekularny z pytaniami o naturę życia. Kluczowym momentem jego drogi była współpraca z prof. R.F. Doolittle’em (UCSD, EMBO 2008), która ukierunkowała jego badania ku ewolucji białek.
Zainteresowanie tymi pytaniami sięga jego lat szkolnych. Dziś postrzega chemię węgla nie jako uprzedzenie, lecz jako konsekwencję kosmologii: pierwiastek powstały w gwiazdach, który w obecności wodoru, tlenu i ciekłej wody tworzy przestrzeń, gdzie materia zaczyna „pamiętać” i ewoluować. A wtedy pytanie nie brzmi, czym jest życie, lecz kiedy materia zaczyna o sobie opowiadać. Może świadomość jest tylko cieniem ruchu materii i pamięci.
Redakcja: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ)
Zdjęcie: dr hab. Michał Ponczek (Katedry Biochemii Ogólnej, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego)
