p w ś c p s n
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
 
 
 
 
 

Historia Wydziału

Prezentacja: Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ 1945 – 2017 Wczoraj i dziś

Z dziejów Wydziału*

Badania naukowe w zakresie nauk biologicznych były prowadzone od początku powstania Uniwersytetu Łódzkiego. Pierwsze jednostki reprezentujące tę dziedzinę wiedzy utworzono w ramach Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, który rozpoczął swoją działalność już w maju 1945 roku. Organizatorem tego Wydziału, a także jego pierwszym Dziekanem (1945-1948) był prof. dr hab. Tadeusz Wolski, a następnym – prof. dr hab. Leszek K. Pawłowski. W roku 1951, przez połączenie jednostek biologicznych i geograficznych, z Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego został wyodrębniony Wydział Biologii i Nauk o Ziemi. Jego organizatorami byli prof. dr hab. Antoni Dmochowski i prof. dr hab. Jakub Mowszowicz, a pierwszym Dziekanem – prof. dr hab. Antoni Dmochowski (1951-1958). Po nim funkcję Dziekana tego Wydziału kolejno sprawowali: prof. dr hab. Jakub Mowszowicz (1958-1962), prof. dr hab. Mieczysław Dorywalski (1962-1964), prof. dr hab. Benedykt Halicz (1964-1969), prof. dr hab. Maria J. Olszewska (1969-1972), prof. dr hab. Tadeusz Krajewski (1972-1975), prof. dr hab. Tadeusz Penczak (1975-1978), prof. dr hab. Andrzej Romaniuk (1978-1981), prof. dr hab. Stanisław Liszewski (1981-1984), dr hab. Zbigniew Klajnert, prof. nadzw. UŁ (1984-1990), prof. dr hab. Maria Kwiatkowska (1990-1993), prof. dr hab. Wanda M. Krajewska (1993-1996), prof. dr hab. Antoni Różalski (1996-2008), prof. dr hab. Elżbieta Żądzińska (2008-2016) i prof. dr hab. Andrzej Kruk (od 2016).

Wydział Biologii i Nauk o Ziemi był reprezentowany we władzach Uczelni: funkcję Rektora UŁ pełnił prof. dr Stanisław Liszewski (1996-2002). Funkcje Prorektorów UŁ pełnili: prof. dr hab. Bernard Zabłocki (1951-1963), prof. dr hab. Krystyna Kotełko (1969-1972), prof. dr hab. Tadeusz Krzemiński (1975-1981), prof. dr hab. Stanisław Liszewski (1984-1990), prof. dr hab. Krzysztof Jażdżewski (1990-1996), prof. dr Wanda M. Krajewska (1996-2002), prof. dr hab. Antoni Różalski (2008-2016), prof. dr hab. Elżbieta Żądzińska (2016-2020). Od 2016 r. funkcję Rektora Uniwersytetu Łódzkiego pełni prof. dr hab. Antoni Różalski.

Kierownikami Dziekanatu były: Katarzyna Ołdziejewska (1945-1968), Zofia Szymor (1968-1988), mgr Anna Zbroińska (1988-1992), mgr Alicja Sosnowska (1992-2019). Od 2019 r. Kierownikiem Dziekanatu jest dr Aneta Domańska.

Na członków Polskiej Akademii Nauk wybrani zostali: prof. dr hab. Tadeusz Wolski (1952), prof. dr hab. Bernard Zabłocki (1965), prof. dr hab. Jan Dylik (1967), prof. dr hab. Maria J. Olszewska (1989). Tytułami doktora honoris causa zostali wyróżnieni: prof. dr hab. Jan Dylik (Uniwersytet w Caen i Uniwersytet w Strasbourgu, Francja, 1967), prof. dr hab. Antoni Dmochowski (Uniwersytet Łódzki, 1970), prof. dr hab. Bernard Zabłocki (Uniwersytet Łódzki, 1980) i prof. dr hab. Maria Olszewska (Akademia Medyczna w Łodzi, 1999).

W roku 2001, w następstwie inicjatywy środowiska geografów Wydział Biologii i Nauk o Ziemi podzielił się na dwa wydziały: Wydział Nauk Geograficznych oraz Wydział Biologii i Ochrony Środowiska. Ten ostatni utworzyły wszystkie jednostki naukowo-badawcze i dydaktyczne oraz pomocnicze reprezentujące nauki biologiczne i zaangażowane w kształcenie studentów biologii i ochrony środowiska. Do pełnienia funkcji Dziekana w pierwszym roku funkcjonowania Wydziału powołano prof. dr hab. Antoniego Różalskiego. Kierownikiem Dziekanatu została mgr Alicja Sosnowska.

W pierwszym roku funkcjonowania Uniwersytetu Łódzkiego (1945/1946) nauki biologiczne reprezentowane były przez 12 katedr i zakładów: Anatomii i Cytologii Roślin, Antropologii, Bakteriologii, Biochemii, Biologii Eksperymentalnej, Fizjologii Roślin i Mikrobiologii, Fizjologii Układu Nerwowego, Fizjologii Zwierząt, Morfologii i Systematyki Zwierząt, Systematyki i Geografii Roślin, Zoologii Ogólnej i Ekologii Zwierząt.

Obecnie Wydział Biologii i Ochrony Środowiska tworzą 23 Katedry oraz 1 samodzielny Zakład, 1 samodzielna Pracownia, 1 samodzielne Centrum, 2 samodzielne Laboratoria, 3 Stacje Terenowe, Ogród Dydaktyczno-Doświadczalny i Muzeum Przyrodnicze. Jednostki podstawowe prowadzą samodzielną politykę kadrową oraz są niezależne w zakresie badań naukowych. Katedry i Zakłady realizujące wspólne programy dydaktyczne, tworzą na zasadach równoprawności Instytuty, których głównym zadaniem jest koordynacja kształcenia studentów w zakresie Biologii, Ochrony środowiska, Biotechnologii, Mikrobiologii, Genetyki, Biomonitoringu i biotechnologii ekologicznych, EkoMiasta (od 2018/2019) i Biologii kryminalistycznej (od 2019/2020).

W roku 1945 zespół organizujący od podstaw poszczególne jednostki badawcze i pomocnicze biologii składał się z 3 profesorów zwyczajnych, 5 profesorów nadzwyczajnych oraz 4 zastępców profesora, a personel pomocniczy – z 12 osób.
W roku 2019 na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska łączna liczba pracowników wynosiła 358,25, w tym nauczycieli akademickich 223,50, pracowników niebędących nauczycielami 134,75 (naukowo-technicznych 76,50, administracji 28,50 i obsługi 29,75). Kadrę samodzielną Wydziału stanowi obecnie 31,75 profesorów tytularnych i 90 doktorów habilitowanych.

Wydział Biologii i Ochrony Środowiska posiada najszersze uprawnienia akademickie spośród 23 wydziałów biologicznych w Polsce do nadawania tytułu naukowego profesora oraz stopni naukowych doktora habilitowanego i doktora w dyscyplinie nauk biologicznych. Prowadzone na Wydziale badania mają charakter badań podstawowych, aplikacyjnych lub metodycznych. Tematyka badań naukowych pracowników Wydziału ogniskuje się wokół trzech głównych problemów: (1) środowisko biologiczne, jego obecny stan, ochrona, eksploatacja i przekształcenia; (2) struktura i funkcje komórek roślinnych, zwierzęcych i mikroorganizmów; oraz (3) tematy biomedyczne i biotechnologiczne. Główne specjalności naukowe prowadzone na Wydziale to: antropologia, biologia ewolucyjna, geobotanika, algologia, mikologia, lichenologia, biochemia, biologia molekularna, cytobiochemia, biofizyka, termobiologia, radiobiologia, biologia komórki, cytologia, cytogenetyka, cytochemia, cytofizjologia, roślina fizjologia, fizjologia zwierząt (neurobiologia, neurofizjologia), zoologia, hydrobiologia, ekologia, biologia polarna, ochrona środowiska, mikrobiologia, biologia infekcyjna, immunochemia bakteryjna i immunobiologia, immunologia, biotechnologia (drobnoustrojów, roślin), genetyka (rośliny, drobnoustroje), molekularna genetyka. Badania naukowe prowadzone są na różnych poziomach organizacji materii, tj. na poziomie cząsteczek, komórek, organizmów, populacji i ekosystemów.

Działalność naukową i osiągnięcia Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska można oceniać na podstawie różnych kryteriów: ukształtowanych szkół naukowych, przyrostu kadry naukowej, liczby publikacji (³300 artykułów JCR rocznie) lub grantów badawczych (ponad 100 grantów ze źródeł zewnętrznych zrealizowanych w 2016-2019). Do szkół naukowych stworzonych przez profesorów Wydziału zaliczyć należy szkoły: biochemiczną, biofizyczną, fitosocjologii, hydrobiologii i biologii polarnej, zoologii, ekologii, antropologii, cytologii i cytogenetyki roślin, fizjologii roślin, neurofizjologii oraz mikrobiologii i immunologii.

* W opracowaniu wykorzystano materiały zebrane w pracy pt. 50 lat biologii i nauk o Ziemi w Uniwersytecie Łódzkim (1945-1995), Redaktor: W. M. Krajewska, Wyd. UŁ, 1995 oraz A. Różalski, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi [w:] Uniwersytet Łódzki, Redakcja tomu: S. Liszewski, K. Piotrowska-Marczak, W. Puś, Firma Wydawnicza Krajewski, Łódź, 2000.

 

Sylwetki wybitnych pracowników Wydziału